آموزشِ نَصب فِلـاتِر

آموزش نصب فلاتر | راهنمای کامل

می‌خوام فلاتر یاد بگیرم، ولی سیستمم نمی‌کشه!»… «رم کامپیوترم پایینه، نمی‌تونم شبیه‌ساز (Emulator) اجرا کنم.»… «نصبش خیلی سخته، صدتا ارور می‌ده! اگه تو هم یکی از این جمله‌ها رو گفتی یا تو ذهنت داری، بذار همین اول یه چیزی رو بهت بگم: همه‌ش بهونه است! (البته به جز اون بخش ارورها، که حق داری!). تو این مقاله، قراره یه آموزش نصب فلاتر کامل رو با هم قدم به قدم بریم جلو. می‌خوام بهت ثابت کنم که برای شروع برنامه‌نویسی فلاتر (Flutter)، تو به یه مک‌بوک ۵۰۰۰ دلاری یا یه سیستم گیمینگ خفن نیاز نداری.

متنی که داری می‌خونی، فقط یه «آموزش» خشک و خالی نیست که بگه «برو اینو دانلود کن، بعد اونو نصب کن». این یه نقشه راه کامله. قراره بهت بگم چرا داریم هر کاری رو انجام می‌دیم. قراره بهت بگم وقتی به ارور flutter doctor برخوردی، چطور مثل یه حرفه‌ای مشکل رو بفهمی و حلش کنی. و از همه مهم‌تر، قراره بهت چندتا «راه فرار» عالی یاد بدم که اگه سیستم ضعیفی داری، چطور بدون شبیه‌ساز و با همون ۴ گیگ رم، اپ‌های خفن بسازی.

پس اگه آماده‌ای که رسماً وارد دنیای هیجان‌انگیز فلاتر بشی، قهوه‌ات رو آماده کن، چون این سفر یه کم طولانیه، ولی قول می‌دم آخرش، صدای اجرای اولین اپ «سلام دنیا!» فلاترت رو روی سیستم خودت بشنوی.

فلاتر چیه که انقدر دورش شلوغ شده؟

قبل از اینکه آچار به دست بشیم و بریم سراغ آموزش نصب فلاتر، بذار یه دقیقه به اونایی که هنوز شک دارن بگم «فلاتر» دقیقاً چیه. فلاتر یه فریم‌ورک (Framework) یا همون جعبه‌ابزار ساخت اپلیکیشن هست که گوگل ساخته. شاهکارش چیه؟ «یه تیر و چند نشون». قدیما (و حتی همین الان) اگه می‌خواستی یه اپ مثل اینستاگرام بسازی، باید دوتا تیم جدا می‌داشتی: یه تیم برای اندروید (که با کاتلین یا جاوا کد می‌زدن) و یه تیم برای iOS (که با سوئیفت کد می‌زدن). این یعنی دو برابر هزینه، دو برابر زمان، دو برابر دردسر.

فلاتر اومد گفت: «این مسخره‌بازی‌ها چیه؟». فلاتر به تو اجازه می‌ده فقط یه بار کد بزنی (اونم با یه زبان عشق و مدرن به اسم زبان دارت)، و در عوض، خروجی نیتیو (Native) هم برای اندروید، هم iOS، هم وب، هم دسکتاپ (ویندوز، مک و لینوکس) بگیری!

وقتی می‌گیم «نیتیو»، یعنی اپلیکیشن تو با سرعت موشک اجرا می‌شه، نه مثل وب‌سایت‌هایی که تو قالب اپ جا زدن. این همون دلیلیه که غول‌های تکنولوژی از Google Pay و BMW گرفته تا اوبونتو و تویوتا، دارن حیاتی‌ترین اپ‌هاشون رو با فلاتر می‌سازن. (اگه دوست داری بدونی چه اپ‌های خفنی باهاش ساختن، حتماً مقاله برنامه های ساخته شده با فلاتر رو بخون).

قبل از اینکه چیزی دانلود کنی

خب، بریم سراغ آموزش نصب فلاتر. قبل از دانلود، باید «ذهن» و «سیستم» خودمون رو آماده کنیم.

آمادگی ذهنی : این «نصب» با بقیه فرق داره! اولین نکته: نصب فلاتر مثل نصب «فتوشاپ» یا «آفیس» نیست که Next بزنی و تموم شه. فلاتر یه «ابزار توسعه» (SDK – Software Development Kit) هست. این یعنی ما داریم «کارخونه» ساخت اپلیکیشن رو راه‌اندازی می‌کنیم، نه خود اپلیکیشن رو. پس قراره یه کم با فایل‌های سیستمی و خط فرمان (CMD) کار کنیم. نترس! من قدم به قدم بهت می‌گم چیکار کنی.

آمادگی سیستمی (سخت‌افزار) : آیا سیستم من می‌کشه؟ این همون سوال اول مقاله است. اگه سیستمت ۴ گیگ رم داره، آیا می‌تونی آموزش نصب فلاتر رو دنبال کنی و کد بزنی؟ بله! قطعاً! اما یه «ولی» کوچیک داره. تو احتمالاً نمی‌تونی «شبیه‌ساز اندروید» (Android Emulator) رو راحت اجرا کنی. چون اون شبیه‌ساز خودش به تنهایی ۳-۴ گیگ رم می‌خواد! اما راه‌حل چیه؟

همونطور که گفتم، تو اصلاً به شبیه‌ساز «نیاز» نداری! جلوتر بهت می‌گم چطور با یه گوشی اندروید واقعی (که از سیستم خودت قوی‌تره!) یا با خروجی وب و دسکتاپ، کارِت رو راه بندازی. اگه ۸ گیگ رم داری، عالیه. می‌تونی با خیال راحت هم ادیتور کد و هم یه شبیه‌ساز رو همزمان باز کنی. اگه ۱۶ گیگ رم یا بیشتر داری، تو دیگه تو منطقه لوکس هستی و همه‌چی برات پرواز می‌کنه. از نظر سیستم‌عامل، فلاتر روی ویندوز ۱۰ و ۱۱، macOS و توزیع‌های مختلف لینوکس به راحتی نصب می‌شه. این مقاله تمرکزش روی ویندوزه، چون اکثر کاربرای ایرانی از ویندوز استفاده می‌کنن.

غول مرحله اول: نصب خودِ فلاتر

خب، بریم سراغ دانلود هسته اصلی فلاتر. تو دوتا راه برای این کار داری.

راه اول ( راه ساده – دانلود ZIP ) : برو به سایت رسمی فلاتر (flutter.dev) و آخرین نسخه «پایدار» (Stable Channel) فلاتر SDK رو به صورت یه فایل ZIP دانلود کن. یه نکته «فوق‌العاده مهم» که ۹۰٪ تازه‌کارها اینجا اشتباه می‌کنن : هرگز، هرگز، هرگز فلاتر رو تو پوشه‌هایی مثل C:\Program Files یا C:\Program Files (x86) اکسترکت نکن! این پوشه‌ها نیاز به دسترسی «ادمین» دارن و فلاتر موقع آپدیت کردن خودش یا دانلود پکیج‌ها، به مشکل «دسترسی» (Permission Denied) می‌خوره و بیچاره‌ات می‌کنه. بهترین کار اینه که بری تو درایو C (یا هر درایوی که ویندوزت نیست) و یه پوشه بدون فاصله بسازی.مثلاً: C:\src\flutter. حالا کل محتویات فایل ZIP رو بریز تو این پوشه. تموم شد! هسته فلاتر الان رو سیستمته.

راه دوم ( نصب با Git ) : این راهی که بهت می‌گم، یه کم فنی‌تره ولی در دراز مدت تو رو راحت می‌کنه. فلاتر خودش با Git (یه سیستم کنترل ورژن) کار می‌کنه. اگه Git رو روی سیستمت نصب نداری، اول برو git-scm.com و نصبش کن. (تو دنیای برنامه‌نویسی، Git مثل اکسیژن واجبه، پس همین الان نصبش کن!). حالا به جای دانلود ZIP، برو تو همون پوشه C:\src و تو خط فرمان (CMD) این دستور رو بزن:

 git clone https://github.com/flutter/flutter.git -b stable

این دستور خودش آخرین نسخه پایدار رو دانلود می‌کنه و تو پوشه flutter می‌ذاره. «خب، چه فرقی کرد؟» فرقش اینه که شش ماه دیگه که فلاتر آپدیت داد، تو دیگه نیازی به دانلود ZIP جدید نداری. فقط می‌ری تو همون پوشه و می‌زنی: flutter upgrade. خود Git همه‌چیز رو برات آپدیت می‌کنه.

غول مرحله دوم : تنظیم PATH در ویندوز

خب، تو فلاتر رو دانلود کردی و تو پوشه C:\src\flutter گذاشتی. حالا یه مشکل هست. اگه بری تو CMD و بزنی flutter، ویندوز می‌گه: «فلاتر؟ فلاتر کیه؟ من همچین دستوری رو نمی‌شناسم!» چرا؟ چون ویندوز فقط تو پوشه‌های خاصی دنبال دستورات می‌گرده. ما باید به ویندوز «آدرس» پوشه دستورات فلاتر رو یاد بدیم. این کار با «متغیرهای محیطی» یا Environment Variables انجام می‌شه. این ترسناک‌ترین بخش آموزش نصب فلاتر هست، ولی اگه با من بیای، ۵ دقیقه‌ای حلش می‌کنیم.

تصور کن ویندوز یه دفترچه تلفن برای دستورات داره. این دفترچه اسمش PATH هست. ما باید شماره تلفن (آدرس) فلاتر رو تو این دفترچه تلفن اضافه کنیم. آدرس دقیق دستورات فلاتر کجاست؟ تو اون پوشه‌ای که اکسترکت کردی، یه پوشه دیگه هست به اسم bin. پس آدرس کامل می‌شه: C:\src\flutter\bin (اگه همونجا اکسترکت کرده باشی). حالا بیا این آدرس رو به دفترچه تلفن ویندوز اضافه کنیم : برو تو استارت منو و تایپ کن env.

تو پنجره‌ای که باز می‌شه، روی دکمه Environment Variables کلیک کن. یه پنجره جدید با دوتا کادر باز می‌شه. کادر بالایی User variables (برای یوزر خودت) و کادر پایینی System variables (برای کل سیستم) هست. توصیه حرفه‌ای : همیشه تو کادر بالایی (User variables) تغییرات رو اعمال کن. هم امن‌تره، هم نیاز به ری‌استارت نداره. تو کادر بالا، دنبال متغیری به اسم Path بگرد. روش دوبار کلیک کن. یه پنجره جدید باز می‌شه که لیست آدرس‌ها توشه. روی New کلیک کن و اون آدرس جادویی رو توش پیست (Paste) کن: C:\src\flutter\bin حالا همه‌ پنجره‌ها رو OK بزن و بیا بیرون.

لحظه حقیقت : تمام پنجره‌های CMD که از قبل باز بود رو ببند. یه CMD «جدید» باز کن و تایپ کن: flutter –version اگه همه‌چیز درست باشه، فلاتر بهت سلام می‌کنه و ورژنش رو نشون می‌ده. تبریک می‌گم! تو سخت‌ترین مرحله آموزش نصب فلاتر رو رد کردی.

غول مرحله سوم: نصب اندروید استودیو

خب، ما «کارخونه» فلاتر رو نصب کردیم. اما این کارخونه برای ساختن اپ اندروید، به «ابزارها» و «قالب‌های» اندروید نیاز داره. این ابزارها اسمشون Android SDK هست. راه‌های زیادی برای نصب این SDK هست، ولی راحت‌ترین و رسمی‌ترین راه، نصب خودِ نرم‌افزار Android Studio هست.

«اِ… ولی من می‌خوام با VS Code کد بزنم! سبکه! اندروید استودیو سنگینه!» حق با توئه. ولی یه چیزی رو درک کن: ما اندروید استودیو رو برای «ادیتور» بودنش نصب نمی‌کنیم. ما داریم نصبش می‌کنیم چون اون بهترین «مدیر» برای نصب و آپدیت کردن اون ابزارهای SDK هست. تو می‌تونی نصبش کنی، تنظیماتش رو انجام بدی، و بعد ببندیش و دیگه هیچ‌وقت بازش نکنی!

برو تو سایت گوگل و «Android Studio» رو دانلود و نصب کن. نصبش ساده است و فقط باید Next بزنی. بعد از اینکه نصب شد و بازش کردی، یه صفحه خوشامدگویی می‌بینی. برو به بخش Settings (یا Preferences). تو ستون سمت چپ، برو به Appearance & Behavior > System Settings > Android SDK.

اینجا «آشپزخونه» ماست. مطمئن شو که تو تب SDK Platforms، حداقل آخرین نسخه اندروید (مثلاً اندروید ۱۴ یا ۱۵) تیک خورده و نصب شده. حالا برو به تب SDK Tools. این تب «فوق‌العاده» مهمه. تو این لیست، مطمئن شو که این ۳ تا گزینه «حتماً» تیک خورده و نصب شدن :

۱. Android SDK Build-Tools

2. Android SDK Command-line Tools (latest) (این یکی معمولاً تیکه و ۸۰٪ ارورهای flutter doctor به خاطر همینه!)

۳. Android SDK Platform-Tools

بعد از اینکه اینا نصب شدن، کار ما با اندروید استودیو تقریباً تمومه.

غول مرحله چهارم : Flutter Doctor

حالا که هم فلاتر و هم ابزارهای اندروید رو نصب کردیم، وقتشه «چکاپ» کنیم. فلاتر یه دستور جادویی برای همین کار داره. برو تو CMD و تایپ کن: flutter doctor. فلاتر شروع می‌کنه به اسکن کردن سیستمت و مثل یه دکتر، بهت گزارش می‌ده که چی‌ کمه و چی‌ رو به راهه.

خروجی این دستور، نقشه گنج توئه. نترس اگه کلی X قرمز دیدی. این طبیعیه. خروجی معمولاً این بخش‌ها رو داره: Flutter (channel stable, …): این باید تیک سبز داشته باشه. یعنی خود فلاتر درسته. Android toolchain – develop for Android devices: این همون‌جاییه که همه گیر می‌کنن. اگه اینجا X قرمز داری، یعنی فلاتر نتونسته اون Android SDK که تو مرحله قبل نصب کردیم رو پیدا کنه. مطمئن شو اندروید استودیو رو حداقل یه بار باز کردی. Chrome – develop for the web: اگه کروم نصب باشه، تیک سبز می‌گیره. Visual Studio – develop for Windows: (این VS Code نیست! این ویژوال استودیو بزرگه مایکروسافته). اگه نمی‌خوای اپ دسکتاپ ویندوز بسازی، این X قرمز «مهم نیست». نادیده‌اش بگیر. Android Studio (version …): باید تیک سبز بگیره. VS Code: اگه VS Code رو نصب کرده باشی، اینجا پیداش می‌کنه.

مهم‌ترین ارور : اگه flutter doctor بهت گفت Android license status unknown، اصلاً نترس. خودش راه‌حل رو هم بهت گفته. کافیه این دستور رو کپی-پیست و اجرا کنی: flutter doctor –android-licenses این دستور ازت چندتا سوال آیین‌نامه‌ای می‌پرسه که همه‌ رو باید y (Yes) بزنی و Enter کنی تا لایسنس‌های اندروید پذیرفته بشن. اینقدر flutter doctor رو بزن و ارورهاشو بخون و رفع کن تا حداقل دوتا تیک سبز اول (Flutter و Android toolchain) رو بگیری.

غول مرحله پنجم : شبیه‌ساز یا گوشی واقعی

خب، کارخونه آماده است. حالا می‌خوایم محصولمون رو «تست» کنیم. کجا؟ همونطور که گفتم، ما سه تا راه اصلی داریم:

راه اول : شبیه‌ساز اندروید (Android Emulator یا AVD) این یه «گوشی مجازی» هست که تو کامپیوترت اجرا می‌شه. خوبیش: راحته. می‌تونی ۱۰ تا گوشی مختلف با سایزها و اندرویدهای مختلف بسازی و اپت رو روشون تست کنی. بدیش : رم سیستم رو می‌خوره! این همون چیزیه که سیستم‌های ضعیف رو به زانو در میاره. اگه رم بالای ۸ گیگ داری، برو تو همون اندروید استودیو، از منوی Tools گزینه AVD Manager رو بزن. یه Create Virtual Device بزن، یه گوشی (مثلاً Pixel 6) و یه نسخه اندروید انتخاب کن و بسازش. همین.

راه دوم (پیشنهاد طلایی) : گوشی واقعی (Real Device) این بهترین، سریع‌ترین و کم‌مصرف‌ترین راهه! چرا؟ چون پردازش و رندر اپ، به جای CPU و رم ضعیف کامپیوتر تو، روی CPU و رم قوی گوشی خودت انجام می‌شه! آماده‌سازیش چطوره؟ اول باید «گوشیت» رو آماده کنی. برو تو Settings گوشی اندرویدت. برو ته لیست روی About phone (درباره تلفن). دنبال Build number (شماره ساخت) بگرد. حالا شروع کن به «هفت بار» پشت سر هم زدن روی اون! (شوخی نمی‌کنم!) گوشی بهت می‌گه «You are now a developer!».

حالا یه گزینه جدید به اسم Developer options (گزینه‌های توسعه‌دهنده) تو تنظیماتت باز شده. برو توش و تیک USB debugging (اشکال‌زدایی USB) رو روشن کن. تموم شد! حالا گوشی رو با کابل USB به کامپیوتر وصل کن. یه پیغام روی گوشی میاد که «آیا به این کامپیوتر اعتماد می‌کنی؟»، تیک Always allow رو بزن و OK کن. همین! فلاتر الان گوشی تو رو می‌شناسه.

راه سوم (فرار از رم) : خروجی وب یا دسکتاپ دیگه «آزمایشی» نیستن. کاملاً پایدارن. اگه نه رم شبیه‌ساز داری و نه گوشی اندروید، باز هم می‌تونی آموزش نصب فلاتر رو ادامه بدی. کافیه مرورگر Chrome رو نصب داشته باشی. فلاتر می‌تونه خروجی «وب» بده و اپت مستقیم تو کروم باز بشه. یا اگه ویندوز داری، می‌تونی همون اول خروجی «دسکتاپ» ویندوز بگیری.

البته در نظر بگیر که بعضی از کتابخونه های فلاتر اختصاصی برای یک پلتفرم خاص نوشته شدن و به فرض اگه از کتابخونه ایی استفاده کنی که فقط برای پلتفرم وب نوشته شده باشه، یا خروجی نمیده بهت یا اگه بده درست نمایشش نمیده. این چیزی هست که خیلی باید بهش دقت کنی

غول آخر : ساخت و اجرای اولین پروژه

خب، رسیدیم به لحظه موعود. اگه می‌خوای با VS Code کار کنی (که پیشنهاد منم همینه)، اول برو VS Code رو نصب کن. بعدش برو تو بخش Extensions (اون مربع‌های کنار) و کلمه Flutter رو سرچ کن. اولین اکستنشن (از Dart Code) رو نصب کن. این اکستنشن، هم Dart و هم Flutter رو برات پشتیبانی می‌کنه.

حالا بیا اولین پروژه‌مون رو بسازیم. یه پوشه برای پروژه‌هات بساز (مثلاً D:\FlutterProjects). برو تو CMD و با دستور cd برو تو اون پوشه: cd D:\FlutterProjects حالا دستور جادویی ساخت پروژه رو بزن: flutter create my_first_app فلاتر شروع می‌کنه به ساختن یه پروژه نمونه کامل با اسم my_first_app. (اسم پروژه نباید حروف بزرگ یا خط تیره داشته باشه). بعد از اینکه ساخت، با دستور cd my_first_app برو تو پوشه پروژه. حالا با دستور code . (کد نقطه) پروژه رو تو VS Code باز کن.

وقتی پروژه باز شد، تو نوار آبی‌رنگ پایین VS Code، سمت راست، نگاه کن. باید اسم دستگاهت (اسم گوشی واقعی‌ات، یا شبیه‌سازی که ساختی، یا Chrome، یا Windows) رو ببینی. اگه نوشته No Device، یعنی مرحله قبل رو درست نرفتی. اگه دستگاه رو انتخاب کردی، برو تو منوی Run و Start Debugging (یا دکمه F5) رو بزن. صبر کن!… اولین اجرای پروژه همیشه طول می‌کشه (مخصوصاً تو اندروید). ممکنه ۵ تا ۱۰ دقیقه هم طول بکشه، چون داره Gradle و کلی چیز دیگه رو دانلود و تنظیم می‌کنه. نترس و کنسلش نکن. بعد از چند دقیقه… بوم! اپلیکیشن نمونه فلاتر (همون شمارنده آبی‌رنگ معروف) روی دستگاهت اجرا می‌شه!

تبریک می‌گم! تو رسماً آموزش نصب فلاتر رو تموم کردی و اولین اپت رو ساختی.

آموزش فریم‌ورک فِلاتر

آموزش فلاتر !! می‌دونم چرا اینجایی. احتمالاً سرت از دست اطلاعات ضد و نقیض در مورد برنامه‌نویسی موبای...

مشاهده دوره

جمع‌بندی: تو دیگه یه توسعه‌دهنده فلاتری!

دیدی؟ سخت بود، ولی غیرممکن نبود. تو الان «کارخونه» ساخت اپلیکیشن رو روی سیستمت راه‌اندازی کردی. از دانلود SDK و جراحی PATH گرفته تا نصب اندروید استودیو و اجرای flutter doctor. تو همه‌شون رو انجام دادی و مهم‌تر از همه، فهمیدی که بهونه «سیستمم ضعیفه» دیگه وجود نداره. اگه رم نداری، از گوشی واقعی استفاده می‌کنی. اگه گوشی نداری، از خروجی وب یا دسکتاپ استفاده می‌کنی. فلاتر راه رو برای همه باز گذاشته.

این تازه اول سفره. نصب فلاتر، قدم «صفر» بود. قدم «اول» یادگیری زبان دارت هست که سوخت اصلی این کارخونه است. و قدم «دوم»، یادگیری خودِ فلاتر و دنیای بی‌نهایت ویجت‌هاست. اگه از این مسیر خوشت اومده و می‌خوای این راه رو به صورت «حرفه‌ای» و «به‌روزترین» شکل ممکن ادامه بدی، یه سر به «نابغه‌ها» بزن. ما جامع‌ترین و به‌روزترین دوره‌های آموزش دارت و آموزش فلاتر تو ایران رو برات آماده کردیم. کافیه سرفصل‌ها و نمونه ویدیوها رو ببینی. مطمئنیم که تو هم به جمع هزاران دانشجوی ما ملحق می‌شی. به دنیای فلاتر خوش اومدی!